پاراشوت آسانسور چیست و چرا به آن «فرشته نجات پنهان» میگویند؟
در دل هر آسانسور مدرن، قطعهای حیاتی و هوشمند پنهان شده که شاید هرگز آن را نبینید، اما همیشه مراقب جان شماست؛ پاراشوت آسانسور (ترمز اضطراری) که یک سیستم ایمنی پیشرفته است، درست در لحظهای که سرعت کابین از حد مجاز فراتر رود یا خطری غیرمنتظره رخ دهد، با واکنشی آنی وارد عمل میشود و کابین را متوقف میکند. تصور کنید در حال حرکت به طبقات بالا هستید و همه چیز آرام و عادی به نظر میرسد؛ در همین سکوت اطمینانبخش، پاراشوت همچون نگهبانی بیدار، آماده است تا کوچکترین اختلال را تشخیص دهد. این قطعه نهتنها یک الزام فنی، بلکه ستون اصلی اعتماد و امنیت در صنعت آسانسور است.
اگر بهدنبال اجرای استاندارد، استفاده از قطعات ایمن و مشاوره تخصصی در زمینه ساخت و فروش بالابر و آسانسور هستید، تیم متخصص پارس ایمن بالابر آماده است تا با تجربه فنی و رویکرد مهندسی، بهترین راهکار را متناسب با نیاز پروژه شما ارائه دهد.
در ادامه، با سازوکار، انواع و اهمیت پاراشوت آسانسور بیشتر آشنا میشویم.
عملکرد پاراشوت آسانسور چگونه است؟
وقتی درباره ایمنی آسانسور صحبت میکنیم، یکی از مهمترین قطعاتی که از نگاه تخصصی باید به آن توجه شود، عملکرد پاراشوت آسانسور است. پاراشوت در واقع بخشی از یک زنجیره ایمنی هوشمند است که در شرایط کاملاً غیرعادی وارد عمل میشود؛ نه در استفاده روزمره، بلکه دقیقاً در لحظهای که احتمال خطر وجود دارد. از دید فنی، این سیستم بهگونه ای طراحی شده که افزایش بیش از حد سرعت کابین را تشخیص دهد و پیش از آن که وضعیت بحرانی شود، با درگیر شدن مکانیزم ترمز مکانیکی روی ریلها، حرکت کابین را متوقف کند. عملکرد آن وابسته به هماهنگی دقیق میان گاورنر (کنترلکننده سرعت)، سیمبکسل گاورنر و مکانیزم قفلشونده پاراشوت است.
در جدول زیر عملکرد مرحله به مرحله ی پاراشوت آسانسور آمده است:
آنچه در این چهار مرحله مشاهده میکنید، فرآیندی زمانبر نیست؛ تمام این مراحل، از تشخیص سرعت غیرمجاز تا قفل کامل روی ریلها، تنها در کسری از ثانیه اتفاق میافتد.
انواع پاراشوت آسانسور
از ساختمانهای مسکونی کم ارتفاع گرفته تا برجهای پر تردد و آسانسور های سرعتبالا، نوع پاراشوت باید متناسب با میزان ریسک، سرعت حرکت و استاندارد های ایمنی انتخاب شود. این تفاوت ها نه تنها در ساختار مکانیکی، بلکه در نحوه عملکرد و میزان نرمی یا شدت توقف نیز دیده میشود. شناخت انواع پاراشوت آسانسور به ما کمک میکند بفهمیم چرا انتخاب درست این قطعه، یک تصمیم کاملاً تخصصی و حیاتی است؛ تصمیمی که مستقیماً با امنیت سرنشینان در ارتباط است.
-
پاراشوت لحظهای
این نوع پاراشوت بیشتر در آسانسور های با سرعت پایین (معمولاً تا حدود ۱ متر بر ثانیه) و سبک تر مورد استفاده قرار میگیرد. عملکرد آن به این صورت است که در صورت افزایش غیر مجاز سرعت، مکانیزم قفل کننده بهصورت ناگهانی روی ریلهای راهنما درگیر میشود و کابین را تقریباً بهصورت آنی متوقف میکند. ساختار آن ساده تر از نوع تدریجی است و معمولاً در ساختمان های مسکونی کم ارتفاع کاربرد دارد. نکته مهم این است که به دلیل توقف نسبتاً سریع، نیروی توقف به شکل ضربه ای منتقل میشود؛ به همین دلیل انتخاب و تنظیم دقیق آن باید مطابق استاندارد و متناسب با ظرفیت کابین انجام شود تا ایمنی کامل تأمین گردد.
-
پاراشوت تدریجی
این نوع پاراشوت مخصوص آسانسور های با سرعت بالاتر و سنگین تر طراحی شده و از نظر ایمنی پیشرفته تر محسوب میشود. در صورت بروز اضافه سرعت، سیستم به جای توقف ناگهانی، بهصورت کنترل شده و مرحله ای با ایجاد اصطکاک تدریجی روی ریل ها، سرعت کابین را کاهش میدهد تا به توقف کامل برسد. این فرآیند باعث میشود نیروی وارده به کابین و سرنشینان به شکل یکنواختتری توزیع شود و از ایجاد شوک ناگهانی جلوگیری گردد. پاراشوت تدریجی معمولاً در ساختمانهای پرتردد، برج ها و آسانسور های سرعت بالا استفاده میشود و انتخاب آن نیازمند محاسبات دقیق مهندسی بر اساس وزن کابین، ظرفیت نامی و سرعت اسمی آسانسور است.
مزایای پاراشوت آسانسور
سیستم پاراشوت آسانسور، یک قطعه بیصدا ولی حیاتی است که هر لحظه آماده عمل است. این سیستم با دقت و سرعتی مثالزدنی کار میکند و تجربهای امن و مطمئن از آسانسور را برای شما رقم میزند. وجود آن به شما اطمینان میدهد که در هر حرکت، محافظی هوشمند همراهتان است و آرامش و اعتماد را به استفاده روزمره از آسانسور هدیه میکند. شما در زیر می توانید برخی از این مزایا را ببینید:
مشخصات فنی پاراشوت آسانسور
پاراشوت آسانسور فراتر از یک ابزار ایمنی معمولی عمل میکند؛ این سیستم، نتیجه سالها تجربه مهندسی و طراحی دقیق است که هر حرکت کابین را تحت نظر دارد و در شرایط اضطراری با سرعت و دقت بینظیر، واکنش نشان میدهد. از هماهنگی مکانیزمهای داخلی گرفته تا نحوه توقف کنترلشده، همه چیز بهگونهای طراحی شده که اعتماد و آرامش کاربران را تضمین کند.
جزئیات فنی و عملکرد هر بخش را میتوانید بهصورت کامل در جدول زیر مشاهده کنید.
| بخش پاراشوت | توضیح تخصصی |
|---|---|
| گاورنر سرعت | این قسمت مسئول تشخیص افزایش سرعت غیرمجاز کابین است و در کسری از ثانیه فرمان فعالسازی پاراشوت را صادر میکند. |
| سیمبکسل گاورنر | با دریافت فرمان، سیمبکسل فعال شده و مکانیزم قفلکننده پاراشوت را آماده درگیری میکند تا واکنش کاملاً کنترلشده رخ دهد. |
| کفشکهای پاراشوت | کفشکها به ریلهای راهنما فشار وارد میکنند و باعث کاهش تدریجی یا لحظهای سرعت کابین تا توقف کامل میشوند. |
| مکانیزم قفلکننده | این بخش، قفل مکانیکی نهایی را روی ریلها ایجاد میکند و تضمین میکند کابین حتی در شرایط بحرانی، متوقف و ایمن باقی بماند. |
| بدنه و اتصالات | ساختار فلزی و اتصالات دقیق هر جزء، مقاومت و ثبات سیستم را تضمین میکند تا تمامی واکنشها بهصورت هماهنگ و قابل اطمینان انجام شوند. |
تفاوت پاراشوت آسانسور در آسانسور های هیدرولیک و کششی
پاراشوت آسانسور یکی از حیاتی ترین سیستم های ایمنی است که نقشی کلیدی در حفاظت از جان سرنشینان دارد. با این حال، عملکرد و طراحی آن بسته به نوع آسانسور میتواند متفاوت باشد. در آسانسور های هیدرولیک، پاراشوت معمولاً با توجه به حرکت آرام و کنترل شده کابین طراحی میشود تا توقف سریع ولی نرم انجام شود، در حالی که در آسانسور های کششی، به دلیل سرعت بالاتر و حرکت کابین در ارتفاع، سیستم پاراشوت باید واکنش سریع تر و دقیق تری داشته باشد.
درک این تفاوت ها برای انتخاب و نصب صحیح پاراشوت در هر نوع آسانسور، از جمله آسانسور هیدرولیک و آسانسور کششی، نقش مهمی در تضمین ایمنی و آرامش کاربران ایفا میکند. برای جزئیات دقیقتر و مقایسه عملکرد هر نوع، میتوانید توضیحات هر کدام را در زیر مشاهده کنید:
پاراشوت آسانسور هیدرولیک
-
طراحی شده برای حرکت آرام و کنترل شده کابین، مناسب ساختمان های کمارتفاع و متوسط.
-
توقف کابین به شکل نرم و تدریجی انجام میشود تا ضربه ناگهانی به سرنشینان وارد نشود.
-
واکنش سیستم در کسری از ثانیه انجام میشود، اما به دلیل سرعت پایین تر کابین، تمرکز روی توزیع یکنواخت نیرو است.
-
مکانیزم پاراشوت با سیستم هیدرولیک آسانسور هماهنگ شده و عملکرد دقیق آن به عمر طولانی تر سیستم کمک میکند.
پاراشوت آسانسور کششی
-
طراحی شده برای آسانسور های با سرعت بالا و حرکت در ارتفاعات بلند.
-
توقف کابین باید بسیار سریع و دقیق انجام شود تا ایمنی سرنشینان حفظ شود.
-
سیستم پاراشوت کششی معمولاً شامل مکانیزم قفل کننده پیشرفته و کفشک های مقاوم است تا در شرایط بحرانی واکنش لحظهای داشته باشد.
-
هماهنگی میان گاورنر، سیم بکسل و مکانیزم قفل کننده بسیار حیاتی است تا واکنش سیستم به شکل کنترل شده و بدون شوک ناگهانی انجام شود.
نکات مهم در انتخاب پاراشوت آسانسور، بهترین گزینه کدام است؟
انتخاب پاراشوت آسانسور صرفاً یک خرید فنی نیست، بلکه مستقیم با امنیت جانی مسافران گره خورده است. برای یک انتخاب هوشمندانه، ابتدا باید به ظرفیت مفید کابین و سرعت اسمی آسانسور توجه کنید؛ چرا که پاراشوت های لحظهای برای سرعت های پایین و پاراشوت های تدریجی برای سرعت های بالاتر طراحی شدهاند. علاوه بر مشخصات فنی، بررسی تطابق گواهی استاندارد کالا از نان شب واجبتر است. فراموش نکنید که جنس لنت ها و فک های درگیرشونده باید از آلیاژ هایی باشد که در اثر اصطکاک شدید، دچار تغییر شکل نشوند. در نهایت، برند سازنده و سهولت در تامین قطعات یدکی را در اولویت قرار دهید تا در سرویسهای دورهای دچار چالش نشوید.
نحوه نصب پاراشوت آسانسور
نصب پاراشوت آسانسور، نقطه ی تلاقی مهندسی دقیق و مسئولیت پذیری است؛ جایی که کوچک ترین خطا در تنظیم فاصله فک ها، میتواند مرز بین امنیت و فاجعه باشد. فرایند نصب با تراز دقیق شاسی پاراشوت بر روی یوک کابین آغاز میشود. در این مرحله، نصاب باید اطمینان حاصل کند که نیروی ترمز بهصورت کاملاً متقارن به ریل ها وارد میشود تا از تاب برداشتن کادر کابین در هنگام عملکرد اضطراری جلوگیری شود.
در گام دوم، تنظیم فاصله لقی بین فکهای درگیرشونده و تیغه ریل، کلیدیترین بخش ماجراست. این فاصله باید طبق کاتالوگ سازنده (معمولاً بین ۲ تا ۵ میلیمتر) تنظیم شود تا از تماسهای ناخواسته و فرسایش زودهنگام در حرکت عادی آسانسور پیشگیری شود. در نهایت، اتصال صحیح سیمبکسل گاورنر به اهرم فرمان پاراشوت و تست عملکردی در سرعت پایین، مهر تأییدی بر نصب استاندارد شماست. به یاد داشته باشید، پاراشوت نصب شده باید نه تنها ترمز کند، بلکه باید این کار را با ملایمت مهندسیشده انجام دهد تا به سازه و مسافران آسیبی نرسد.
نکاتی مهم درباره نگهداری و تعمیر پاراشوت آسانسور
پاراشوت آسانسور، فرشته نجات خاموشی است که شاید سالها نیازی به عملکرد آن نباشد، اما دقیقاً در همان لحظه ی بحرانی، باید با صد در صد توان وارد عمل شود. نگهداری از پاراشوت صرفاً یک بازدید چشمی ساده نیست؛ بلکه هنر پیشگیری از جام کردن فک ها و اطمینان از روان بودن مکانیزم تحریک است. اولین نکته در سرویس های دوره ای، اطمینان از عدم وجود پلیسه، گرد و غبار غلیظ یا روغن های سوخته روی فک های ترمز است که میتواند ضریب اصطکاک را در لحظه حادثه به شکلی خطرناک تغییر دهد.
در بخش تعمیرات تخصصی، توجه به خستگی فنرها و رگلاژ مجدد اهرم های متصل به گاورنر اولویت دارد. هرگونه خوردگی در بدنه یا سفت شدن مفاصل پاراشوت، به معنای تأخیر در زمان واکنش است که در سرعتهای بالا میتواند فاجعه آفرین باشد. به یاد داشته باشید که پاراشوت یک قطعه مصرفی نیست که با هر بار عملکرد نیاز به تعویض کامل داشته باشد، اما پس از هر بار درگیری واقعی، بازبینی فنی توسط متخصص و اطمینان از عدم دفرمه شدن قطعات داخلی، یک ضرورت غیر قابل چشم پوشی برای تمدید تاییدیه استاندارد آسانسور است.
قیمت پاراشوت آسانسور
قیمت پاراشوت آسانسور بسته به تکنولوژی ساخت و برند، بازه متفاوتی دارد؛ مدلهای استاندارد و باکیفیت ایرانی با قیمتی اقتصادی بین ۵ تا ۶ میلیون تومان عرضه میشوند که برای اکثر آپارتمانهای مسکونی انتخابی هوشمندانه و تاییدشده هستند. اما برای پروژههای خاص، ساختمانهای مرتفع یا سرعتهای بالا، برندهای معتبر خارجی و اروپایی با تکنولوژی پیشرفتهتر، قیمتی در حدود ۱۷ تا ۱۸ میلیون تومان دارند.
عوامل موثر بر قیمت پاراشوت آسانسور
احتمالاً میپرسید چرا باید برای یک جفت پاراشوت خارجی حدود ۱۸ میلیون تومان هزینه کرد در حالی که مدل های با کیفیت ایرانی با ۶ میلیون تومان در دسترس هستند؟
۱. آلیاژ و دقت مهندسی: در مدل های خارجی، دقت فک های ترمز در درگیری با ریل صدم میلی متری است که باعث توقف نرم تر میشود.
۲. استاندارد جهانی: برند های خارجی دارای گواهینامه های بینالمللی هستند که برای آسانسور های با سرعت بیش از ۱.۶ متر بر ثانیه الزامی است.
۳. طول عمر لنتها: متریال به کار رفته در ترمز های اروپایی دیرتر مستهلک شده و در ترمز های شدید، آسیب کمتری به ریل وارد میکنند.
جمع بندی
در نهایت باید بدانیم که پاراشوت آسانسور نه تنها یک الزام استاندارد نیست، بلکه ستون اصلی ایمنی در هر سیستم بالابر است. شناخت عملکرد، انواع، تفاوتها در آسانسور های هیدرولیک و کششی و توجه به مشخصات فنی آن، به ما کمک میکند انتخابی آگاهانه و حرفهای داشته باشیم. وقتی صحبت از امنیت جان انسان ها است، کیفیت قطعات و اجرای اصولی هیچ جایگزینی ندارد.
📞 همین امروز برای دریافت مشاوره تخصصی و استعلام قیمت با کارشناسان پارس ایمن بالابر تماس بگیرید و ایمنی را به اولویت اول ساختمان خود تبدیل کنید.
سوالات متداول
۱. ترمز ایمنی یا پاراشوت آسانسور دقیقاً چگونه مانع سقوط میشود؟
پاراشوت یک سیستم مکانیکی خودکار است که به محض افزایش سرعت بیش از حد مجاز (توسط گاورنر)، فک های فولادی خود را روی ریل های راهنما قفل میکند. این سیستم کاملاً مستقل از برق عمل کرده و حتی در صورت پاره شدن تمام کابل ها، کابین را در کسری از ثانیه متوقف میکند تا امنیت کامل مسافران حفظ شود.
۲. تفاوت پاراشوت لحظهای و تدریجی چیست و کدام ایمنتر است؟
پاراشوت لحظهای برای آسانسور های با سرعت کم (حداقل زیر ۰.۶۳ متر بر ثانیه) استفاده میشود و توقف ناگهانی دارد. اما در ساختمانهای مرتفع، از پاراشوت تدریجی استفاده میشود که با ترمز نرم تر، از شوک به مسافران و آسیب به سازه جلوگیری میکند. انتخاب نوع پاراشوت مستقیماً به سرعت آسانسور و ظرفیت کابین شما بستگی دارد.
۳. علائم خرابی پاراشوت آسانسور؛ از کجا بفهمیم ترمزها نیاز به سرویس دارند؟
شنیدن صدای اصطکاک ناهنجار در هنگام حرکت، لرزش های غیرعادی کابین و یا فعال شدن بی دلیل ترمز در طبقات، از نشانه های جدی خرابی یا تنظیم نبودن پاراشوت است. طبق استاندارد، این قطعه حیاتی باید در هر دوره سرویس ماهیانه توسط تکنسین بررسی و در تست های سالانه زیر بارِ کامل، آزمایش شود.
۴. آیا نصب پاراشوت برای دریافت تاییدیه استاندارد آسانسور اجباری است؟
بله؛ پاراشوت یکی از سه ضلع اصلی مثلث ایمنی آسانسور (در کنار گاورنر و ضربهگیر) است. طبق قوانین سازمان ملی استاندارد، هیچ آسانسوری بدون داشتن پاراشوت تایید شده و دارای پلاک مشخصات، موفق به دریافت گواهی سلامت و پایان کار ساختمان نخواهد شد.
۵. بعد از فعال شدن پاراشوت و توقف اضطراری، چگونه آسانسور را آزاد کنیم؟
آزاد کردن پاراشوت یک کار کاملاً تخصصی است و هرگز نباید توسط افراد عادی انجام شود. معمولاً برای آزادسازی، باید کابین را توسط موتور به سمت بالا حرکت داد تا فکها از ریل جدا شوند. پس از هر بار فعال شدن، سیستم باید توسط متخصص بازرسی شود تا از عدم دفرمه شدن ریلها و سلامت لنتهای ترمز اطمینان حاصل گردد.
آخرین بهروزرسانی: 27 بهمن 1404 – توسط تیم فنی پارس ایمن بالابر
